एवं मे सुतं एकं समयं भगवा, सावत्यिं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे । अथ खो भगवा पुव्वण्हसमयं निवासेत्वा पत्तचीवर मादाय सावत्थियं पिण्डाय पाविसि । तेन खो पन समयेन अग्गिकभारद्वाजस्स ब्राह्मणस्स निवेसने अग्गि पज्जलितो होति आहुति पग्गहिता । अथ खो भगवा सावत्थियं सपदानं पिण्डाय चरमानो येन अग्गिकभारद्वाजस्स ब्राह्मणस्स निवेसनं तेनुपसङ्कमि ।
अद्दसा खो अग्गिकभारद्वाजो ब्राह्मणो भगवन्तं दूरतोव आगच्छन्तं दिस्वान भगवन्तं एतदवोच । तत्रेव मुण्डक, तत्रेव समणक, तत्रेव वसलक, तिट्ठाहीति ।
एवं वुत्ते भगवा अग्गिकभारद्वाजं ब्राह्मणं एतदवोच - जानासि पन त्वं ब्राह्मण, वसलं वा वसलकरणे वा धम्मेति । नख्वाहं भो गोतम, जानामि वसलं वा वसलकरणे वा धम्मे, साधु मे भवं गोतमो तथा धम्मं देसेतु यथाहं जानेय्यं वसलं वा वसलकरणे वा धम्मेति । तेन हि ब्राह्मण, सुणाहि साधुकं मनसि करोहि भासिस्सामीति । एवम्भोति खो अग्गिकभारद्वाजो ब्राह्मणो भगवतो पच्चस्सोसि । भगवा एतदवोच :-
कोधनो उपनाही च पापमक्खी च यो नरो ।
विपन्नदिट्ठि मायावी, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ १ ॥
एकजं वा द्विजं वा पि, योध पाणानि हिंसति ।
यस्स पाणे दया नत्थि, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ २ ॥
यो हन्ति परिरुन्धति, गामानि निगमाणि च ।
निग्गाहको समञ्ञातो, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ ३ ॥
गामे वा यदि वा रञ्ञे, यं परेसं ममायितं ।
थेय्या अदिन्नं आदियति, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ ४ ॥
यो हवे इणमादाय, चुज्जमानो पलायति ।
न हि ते इणमत्त्थीति, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ ५ ॥
यो वे किञ्चिक्खकम्यता, पन्थस्मिं वजतं जनं ।
हन्त्वा किञ्चिक्खमादेति, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ ६ ॥
यो अत्तहेतु परहेतु, धनहेतु च यो नरो ।
सक्खिपुट्ठो मुसा ब्रूति, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ ७ ॥
यो ञातीनं सखानं वा, दारेसु पटिदिस्सति ।
सहसा सम्पियेन वा, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ ८ ॥
यो मातरं वा पितरं वा, जिण्णकं गतयोब्बनं ।
पहुसन्तो न भरति, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ ९ ॥
यो मातरं वा पितरं वा, भातरं भगिनिं ससुं।
हन्ति रोसेति वाचाय, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ १० ॥
यो अत्थं पुच्छितो सन्तो, अनत्थमनुसासति ।
पटिच्छन्नेन मन्तेति, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ ११ ॥
यो कत्वा पापकं कम्मं, मा मे जञ्ञाति इच्छति ।
यो पटिच्छन्नकम्मन्तो, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ १२ ॥
यो वे परकुलं गन्त्वा, भुत्वान सुचि भोजनं ।
आगतं न पटिपूजेति, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ १३ ॥
यो ब्राह्मणं वा समणं वा, अञ्ञं वापि वनिब्बकं ।
मुसावादेन वञ्चेति, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ १४ ॥
यो ब्राह्मणं वा समणं वा, भत्तकाले उपट्ठिते ।
रोसेति वाचा न च देति, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ १५ ॥
असतं योध पब्रूति, मोहेन पलिगुण्ठितो ।
किञ्चिक्खं निजिगिंसानो, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ १६ ॥
यो चत्तानं समुक्कंसे, परं च मवजानति ।
निहीनो सेन मानेन, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ १७ ॥
रोसको कदरियो च, पापिच्छो मच्छरी सठो ।
अहिरिको अनोत्तापी, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ १८ ॥
यो बुद्धं परिभासति, अथवा तस्स सावकं ।
परिब्बाजं गहट्ठं वा, तं जञ्ञा वसलो इति ॥ १९ ॥
यो वे अनरहा सन्तो, अरहं पटिजानति ।
चोरो सब्रह्मके लोके, एस खो वसलाधमो ॥ २० ॥
एते खो वसला वुत्ता, मया वो ये पकासिता ।
न जच्चा वसलो होति, न जच्चा होति ब्राह्मणो ।
कम्मना वसलो होति, कम्मना होति ब्राह्मणो ॥ २१ ॥
तदमिनापि जानाथ, यथामेदं निदस्सनं ।
चण्डालपुत्तो सोपाको, मातंगो इति विस्सुतो ॥ २२ ॥
सो यसं परमं पत्तो, मातंगो यं सुदुल्लभं ।
आगच्छुं तस्सुपट्ठानं, खत्तिया ब्राह्मणा बहू ॥ २३ ॥
सो देवयान मारुय्ह, विरजं सो महापथं ।
कामरागं विराजेत्वा, ब्रह्मलोकूपगो अहु ।
न नं जाति निवारेसि, ब्रह्मलोकूपपत्तिया ॥ २४ ॥
अज्झायका कुले जाता, ब्राह्मणा मन्तबन्धुनो ।
ते च पापेसु कम्मेसु, अभिण्हमुपदिस्सरे ॥ २५ ॥
दिट्ठेवधम्मे गारय्हा, सम्पराये च दुग्गतिं ।
न ते जाति निवारेसि, दुग्गच्चा गारहाय वा ॥ २६ ॥
न जच्चा वसलो होति, न जच्चा होति ब्राह्मणो ।
कम्मना वसलो होति, कम्मना होति ब्राह्मणोति ॥ २७ ॥
एवं वुत्ते अग्गिकभारद्वाजो ब्राह्मणो भगवन्तं एतदवोच - अभिक्कन्तं भो गोतम, अभिक्कन्तं भो गोतम, सेय्यथापि भो गोतम, निक्कुज्जितं वा उक्कुज्जेय्य । पटिच्छन्नं वा विवरेय्य । मूळ्हस्स वा मग्गं आचिक्खेय्य । अन्धकारे वा तेलपज्जोतं धारेय्य, चक्खुमन्तो रूपानि दक्खन्तीति । एवमेवं भोता गोतमेन अनेकपरियायेन धम्मो पकासितो । एसाहं भगवन्तं गोतमं सरणं गच्छामि धम्मं च भिक्खुसंघं च । उपासकं मां भगवा गोतमो धारेतु, अज्जतग्गे पाणुपेतं सरणं गतन्ति ।
वसलसुत्तं निट्ठितं