एवं मे सुतं एकं समयं भगवा, मगधेसु विहरति दक्खिणागिरिस्मिं एकनालायं ब्राह्मणगामे । तेन खो पन समयेन कसीभारद्वाजस्स ब्राह्मणस्स पञ्चमत्तानि नङ्गलसतानि पयुत्तानि होन्ति वप्पकाले । अथ खो भगवा पुब्बण्हसमयं निवासेत्वा पत्तचीवरमादाय येन कसीभारद्वाजस्स ब्राह्मणस्स कम्मन्तो तेनुपसङ्कमि । तेन खो पन समयेन,कसीभारद्वाजस्स ब्राह्मणस्स परिवेसना वत्तति ।
अथ खो भगवा येन परिवेसना तेनुपसङ्कमि । उपसङ्कमित्वा एकमन्तं अट्ठासि । अद्दसा खो कसीभारद्वाजो ब्राह्मणो भगवन्तं पिण्डाय ठितं । दिस्वान भगवन्तं एतदवोच; अहं खो समण कसामि च वपामि च कसित्वा च वपित्वा च भुञ्जामि, त्वम्पि समण कसस्सु च वपस्सु च कसित्वा च वपित्वा च भुञ्जस्सूति । अहम्पि खो ब्राह्मण कसामि च वपामि च कसित्वा च वपित्वा च भुञ्जामीति ।
नखो पन मयं पस्साम भोतो गोतमस्स युगं वा नङ्गलं वा फालं वा पाचनं वा बलिवद्दे वा, अथ च पन भवं गोतमो एवमाह – अहमपि खो ब्राह्मण कसामि च वपामि च कसित्वा च वपित्वा च भुञ्जामीति । अथ खो कसीभारद्वाजो ब्राह्मणो भगवन्तं गाथाय अज्झभासि :–
कस्सको पटिजानासि, न च पस्साम ते कसिं ।
कसिं नो पुच्छितो ब्रूहि, यथा जानेमु ते कसिं ॥१॥
सद्धा बीजं तपो वुट्ठि, पञ्ञा मे युगनङ्गलं ।
हिरी ईसा मनो योत्तं सति मे फालपाचनं ॥२॥
कायगुत्तो वचीगुत्तो, आहारे उदरे यतो ।
सच्चं करोमि निद्दानं, सोरच्चं मे पमोचनं ॥३॥
विरियं मे धुरधोरय्हं, योगक्खेमाधि वाहनं ।
गच्छति अनिवत्तन्तं, यत्थ गन्त्वा न सोचति ॥४॥
एवमेसा कसी कट्ठा, सा होति अमतप्प्फला ।
एतं कसिं कसित्वान, सब्बदुक्खा पमुच्चतीति ॥५॥
अथ खो कसीभारद्वाजो ब्राह्मणो महतिया कंसपातिया पायसं वढ्ढेत्वा भगवतो उपनामेसि, भुञ्जतु भवं गोतमो पायसं कस्सको भवँ गोतमो । यं हि भवं गोतमो अमतफलं कसिं कसतीति ।
गाथाभिगीतं मे अभोजनेय्यं, सम्पस्सतं ब्राह्मण नेस धम्मो ।
गाथाभिगीतं पनुदन्ति बुद्धा, धम्मे सति ब्राह्मण वुत्तिरेसा ॥६॥
अञ्ञेन च केवलिनंमहेसिं, खीणासवं कुक्कुच्च वूपसन्तं ।
अन्नेन पानेन उपट्ठहस्सु, खेत्तं हि ते पुण्णपेक्खस्स होती'ति ॥७॥
अथ कस्स चाहं भो गोतम इमं पायसं दम्मीति ? नख्वाहंतं ब्राह्मण पस्सामि सदेवके लोके समारके सब्रह्मके सस्समणब्राह्मणिया पजाय सदेवमनुस्साय यस्स सो पायासो भुत्तो सम्मा परिणामं गच्छेय्य, अञ्ञत्र तथागतस्स वा तथागत सावकस्स वा, तेनहि त्वं ब्राह्मण तं पायासं अप्पहरिते वा छड्डेहि अप्पाणके वा उदके ओपिलापेहीति।
अथ खो कसीभारद्वाजो ब्राह्मणो तं पायासं अप्पाणके उदके ओपिलापेसि । अथ खो सो पायासो उदके पक्खित्तो चिच्चिटायति चिटिचिटायति सन्धूपायति सम्पधूपायति सेय्यथाति नाम फालो दिवससन्तत्तो उदके पक्खित्तो चिच्चिटायति चिटिचिटायति सन्धूपायति सम्पधूपायति । एवमेव सो पायासो उदके पपक्खित्तो चिच्चिटायति चिटिचिटायति सन्धूपायति सम्पधूपायति ।
अथ खो कसीभारद्वाजो ब्राह्मणो संविग्गो लोमहट्ठजातो येन भगवा तेनुपसङ्कमि उपसङ्कमित्वा भगवतो पादेसु सिरसा निपतित्वा भगवन्तं एतदवोच – अभिक्कन्तं भो गोतम, अभिक्कन्तं भो गोतम, सेय्यथापि भो गोतम, निक्कुज्जितं वा उक्कुज्जेय्य । पटिच्छन्नं वा विवरेय्य, मूळ्हस्स वा मग्गं आचिक्खेय्य । अन्धकारे वा तेलपज्जोतं धारेय्य चक्खुमन्तो रूपानि दक्खन्तीति ।
एवमेव भोता गोतमेन अनेकपरियायेन धम्मो पकासितो । एसाहं भगवन्तं गोतमं सरणं गच्छामि धम्मञ्च भिक्खुसंघञ्च । लभेय्याहं भोतो गोतमस्स सन्तिके पब्बज्जं लभेय्यं उपसम्पदन्ति ।
अलत्थ खो कसीभारद्वाजो ब्राह्मणो भगवतो सन्तिके पब्बज्जं अलत्थ उपसम्पदं। अचिरूपसम्पन्नो खो पनायस्मा भारद्वाजो एको वूपकठ्ठो अप्पमत्तो आतापी पहितत्तो विहरन्तो न चिरस्सेव यस्सत्थाय कुलपुत्तो सम्मदेव अगारस्मा अनगारियं पब्बजन्ति ।।
तदनुत्तरं ब्रह्मचरियपरियोसानं दिट्ठेव धम्मे सयं अभिञ्ञा सच्च्छिकत्वा उपसम्पज्ज विहासि । खीणा जाति, वुसितं ब्रह्मचरियं कतं करणीयं नापरं इत्तथायाति अब्भञ्ञासि । अञ्ञतरो च खो पनायस्मा भारद्वाजो अरहतं अहोसिति ।
कसीभारद्वाजसुत्तं निट्ठितं